Wat zijn nu eigenlijk Arabica koffiebonen?

Mokken met arabica koffiebonen, koffiemaling en cappuccino.

Arabica bonen zijn de meest verkochte koffiebonen ter wereld; zo’n zeventig à tachtig procent van alle koffiesoorten ter wereld stamt af van de allereerste Arabica koffieplant. Bovendien was de Arabica – om precies te zijn: de Arabica soort ‘Typica’- tot in de twintigste eeuw zo ongeveer de enige koffiesoort die voor commerciële doeleinden werd geplant. De Arabica wordt vooral verbouwd in koffieproducerende landen in tropische en subtropische gebieden in Latijns Amerika, Azië en Afrika.

Herkomst Arabica

De Arabica is de oudste van alle koffiesoorten; je kunt dus wel zeggen dat de koffiegeschiedenis begint bij de Arabica. Daarom wordt de Arabica koffieplant ook wel de ‘oermoeder’ van de koffie genoemd. Dat klinkt heel oud – en dat is het ook: de oppeppende werking van de Arabica bonen was al vanaf ongeveer 1000 jaar voor Christus  bekend onder de mensen van het koninkrijk Kefa, het tegenwoordige Ethiopië.

Coffea Arabica Linnaeus

Ongeveer in de zevende eeuw na Christus vond de Arabica vanuit Ethiopië zijn weg over de Rode Zee naar Jemen en het Arabische schiereiland. Van daar uit is de Arabica verder verspreid, wat de naam ‘Arabica’ verklaart. De officiële naam is trouwens ‘Coffea Arabica Linnaeus’, naar de botanicus Linnaeus die in 1753 als eerste de Arabica koffieplant in een wetenschappelijke biologische klasse plaatste.

De Arabica koffieplant

Een volgroeide Arabica plant kan wel zo’n vier tot viereneenhalve meter hoog worden. Maar meestal wordt hij wat lager gehouden; anderhalf tot twee meter. Dat is makkelijker bij het koffie oogsten. De Arabica heeft donkergroene, puntvormige bladeren van ongeveer zeven tot vijftien centimeter lengte. Opvallend is ook dat dat de onderkant van de Arabica bladeren veel lichter is dan de bovenkant.

Ongeveer drie á vier jaar nadat de Arabica plant de grond in is gegaan, kun je de eerste bonen oogsten. Toch kun je pas als de Arabica zes tot acht jaar oud is echt een goede oogst verwachten. Maar vanaf dan heb je een koffieplant die daar een hele tijd mee doorgaat: de Arabica plant kan wel meer dan honderd jaar oud worden.

Bloemen Arabica

De Arabica heeft veel witte bloemetjes die lekker ruiken. Ze groeien in groepjes bij elkaar in de bladoksels van de Arabica koffieplant. De bloemen van elk bloesemgroepje van de Arabica kunnen een verschillend aantal bloemblaadjes  hebben.  Meestal zijn er meer maar kleinere bloemen in erg hete of juist droge omstandigheden.  In een relatief extreem droge omgeving ontwikkelen zich minder bloemen, daarna minder bessen en uiteindelijk minder bonen aan de Arabica plant.

Arabica bonen

De bessen van de Arabica zijn langwerpig tot rond, met twee bonen erin. Soms kunnen dat er drie zijn, maar een vaker voorkomende variant is een koffieboon per bes. De Arabica bonen zijn geel tot groen of blauwgrijs van kleur. Hoe vaak je de bonen kunt oogsten hangt sterk af van het soort Arabica plant, de bodemgesteldheid en het klimaat waarin ze staan. Dat geldt ook voor de hoeveelheid bonen die je per jaar per kunt oogsten; een Arabica plant produceert tussen een halve tot wel vijfeneenhalve kilo bonen per jaar. Vaak geldt: hoe exclusiever de Arabica soort, hoe minder bonen. Arabica bonen bevatten ongeveer 1,2% tot 1,8% cafeïne.

Tropische en subtropische Arabica

De Arabica houdt van een lekker warm klimaat. Je kunt hem dan ook vinden op koffieplantages in heel veel koffieproducerende landen, maar vooral in tropische en subtropische gebieden in Latijns Amerika, Azië en Afrika. Het beste doet de Arabica het op een hoogte van negenhonderd tot achttienhonderd meter. In lager gelegen gebieden heeft de Arabica meer schaduw nodig, maar onder zeshonderd meter hoogte Arabica verbouwen is geen goed idee. Het moet er niet vriezen maar ook niet extreem droog zijn. Als het te koud is kan de Arabica zijn bladeren en bessen verliezen.

Gevoelige Arabica

De ideale omgevingstemperatuur voor de Arabica is zo’n vijftien tot vierentwintig graden Celsius met een regenval van twaalfhonderd tot vijfentwintighonderd millimeter per jaar. De bodem moet een lichte zuurgraad hebben en de Arabica plant vraagt bovendien om een goede afwatering. Al met al een koffieplant die nogal wat zorg nodig heeft. Ook omdat hij gevoelig is voor koffieroest, een van  koffieziekten waarmee koffieplanten te maken kunnen krijgen.

Arabica soorten

Tegen het einde van de negentiende eeuw vielen heel zoveel Arabica planten van de soort Typica ten prooi aan koffieroest, dat er vanaf dat moment gezocht werd naar andere varianten, door verschillende koffieplanten met elkaar te kruisen. Dat leverde vele Arabica soorten op, waaronder Kents, Blue Mountain, Mundo Novo, Caturra, Catuai, Pache Colis, Amarello, Catimor, Bourbon, Maragogype en Pache Comum.

Smaak Arabica

De smaak van een kopje Arabica wordt alom geroemd. Een bloemlezing uit omschrijvingen: ‘De Arabica is de Merlot onder koffiesoorten’ , ‘Een milde smaak die herinnert aan een verleidelijke, lichte en zoete berglucht’. ‘Een intense smaak met een veelgelaagd aroma dat doet denken aan bloemen, fruit, honing, chocola, karamel of geroosterd brood’. ‘Een lichte, wat citrusvruchtachtige smaak, met soms een hint van drop’. Geen wonder dat tachtig procent van alle koffiesoorten uit een Arabica variant bestaat…