Koffiebonen

Cuppen en proeven

Koffiebonen. Je heb ze in alle soorten en maten – maar toch vooral heel veel soorten. Van goedkoop tot duur, van zoet tot bitter, van kruidig tot fris. De ‘coffee belt’ omvat een enorme lijst landen en omspant de halve aarde. Maar wat zijn nou de beste koffiebonen, de lekkerste koffiebonen? Dat is voor iedereen verschillend.

Koffiebonen: cuppen & proeven

Hoe bepaal je nou wat de beste koffiebonen zijn? Nou, daarvoor is het ‘cuppen’ uitgevonden. Het betekent ‘grondig koffie proeven’. En dit wordt gedaan door, juist: een cupper – degene die de koffie proeft. Deze beoordeelt de koffie, gemaakt van specifieke koffiebonen, op een schaal van een tot tien.

  • Er zijn verschillende criteria:
  • Mondgevoel – volheid: vluchtig, vol, blijvende smaak.
  • Zuurgraad.
  • Smaak: bitter, zuur, zilt, zoet, zacht, pittig, neutraal.
  • Nasmaak.
  • Aroma. Dit ontstaat uit oliën die bij het koffiebranden vrijkomen en bepaalt mede de smaak. Bijvoorbeeld chocoladeachtig, aards, houtachtig, nootachtig, rokerig, bloemachtig, fruitig, kruidig, pittig.
  • Volheid: vluchtig, vol, blijvende smaak.
  • Algemeen: pittig, scherp, krachtig, slap, metaalachtig.
  • Versheid.

Cuppen gaat zo in zijn werk:

Verschillende soorten koffiebonen worden gemalen en – per soort – in een beker gedaan. Onderop staan nummers, zodat je niet weet om welke koffiebonen het gaat. ‘Blind cuppen’, heet dat.
De cupper ruikt aan de gemalen koffiebonen en beoordeelt de geur (eerst even de beker schudden, zodat de aroma’s van de gemalen koffiebonen goed vrijkomen).
Er wordt heet water over de gemalen koffiebonen geschonken, waarna de cupper nogmaals ruikt het aroma beoordeelt.
Pas daarna proeft de cupper de koffie. Daarbij is het niet de bedoeling dat je de koffie achteloos in je keel giet maar deze met een ‘cuppinglepel’ hard (en luidruchtig) naar binnen slurpt. Dan komt hij goed achterin de keel en is hij beter te beoordelen. En net als met wijnproeven, spugen ze de koffie ook weer uit. Waarom is enigszins onduidelijk, misschien omdat je anders na een middagje cuppen teveel cafeïne binnenkrijgt.
Cuppers proberen vaak ook te bepalen welke koffie ze geproefd hebben en waar de koffiebonen vandaan komen.

Uiteindelijk is het dus een heel persoonlijke zaak: bepalen wat nou de beste koffiebonen zijn. Koffie experts zijn het niet altijd met elkaar eens. Maar er is natuurlijk wel enigszins een rangorde aan te brengen in de koffiebonen hiërarchie.

De beste koffiebonen

Er zijn veel heerlijke en ook erg dure koffiebonen te koop. Twee bekende voorbeelden:

Kopi Luwak koffiebonen

Bovenaan die koffiebonen ranglijst staat Kopi Luwak, in ieder geval qua prijs, maar voor de echte koffie diehards ook van smaak. Civetkatten eten de koffiebessen en laten de koffiebonen vervolgens onverteerd achter in hun uitwerpselen. Van de eruit geviste koffiebonen wordt Kopi Luwak gemaakt. Experts beweren dat de Kopi Luwak koffiebonen hun bijzondere smaak te danken hebben aan het feit dat tijdens het verteringsproces de zuren, maagsappen en enzymen hebben kunnen inwerken op de koffiebonen. Dat zorgt voor een volle smaak en de perfecte balans tussen zoet en fris.

Jamaica Blue Mountain koffiebonen

In de afgelopen decennia is Blue Mountain een reputatie verworven als een van de duurste en meest gewilde koffiebonen die er bestaan, met vooral een afzetmarkt in Japan. Jamaicaanse Blue Mountain koffiebonen worden verbouwd in de Blue Mountains; het grootste berggebied van Jamaica. Blue Mountain is een beschermd handelsmerk. Dat betekent dat alleen de koffieraad van Jamaica mag beoordelen wat als Blue Mountain koffiebonen verkocht mag worden. Deze koffiebonen worden dus zeer beperkt geteeld en altijd met de hand geplukt, zodat alleen de beste koffiebonen gebruikt worden. De smaak staat bekend om zijn volle body, in combinatie met zoete fruit- en nootachtige tonen, zeer zacht. Dure, heerlijke koffiebonen.

Koffiebonen test Editie NL

Het schijnt dat Editie NL ook een test gedaan heeft naar de beste koffiebonen. Er werden vijf soorten koffiebonen getest, waaronder Lavazza en die van Albert Heijn. De koffiebonen van de LIDL kwamen als beste uit de bus. Het valt te betwijfelen of alle koffiekenners die mening delen. Maar als je je koffie in de supermarkt koopt, kun je deze koffiebonen allicht eens proberen. En, ook leuk, het juryoordeel over de verliezer: La Place koffiebonen. “Zeer ranzige, metalige koffie. De koffie smaakt naar galbitter en heeft een vervelende afdronk”. Lavazza eindigde overigens als tweede.