Arabica versus Robusta

Een groen koffieplantage.

Arabica en Robusta zijn de twee ‘hoofdkoffiesoorten’, waarbij Arabica ongeveer zeventig procent van de wereldkoffieproductie op zich neemt en Robusta circa dertig procent. Arabica is een veel mildere soort koffie dan de Robusta, die zoals de naam al doet vermoeden, wat robuuster en krachtiger van smaak is. Robusta vaak wordt gebruikt in een melange met Arabica, om deze wat meer pit te geven. De verschillen tussen de Arabica en Robusta hier op een rijtje.

Groeiwijze Arabica versus Robusta

  • Arabica

De Arabica koffieplant is een stuk gevoeliger dan de Robusta. Hij heeft nogal wat wensen: een relatief koel en heel vochtig subtropisch klimaat, maar ook vruchtbare aarde en zowel schaduw als zon. De Arabica kan heel slecht tegen de kou en groeit het beste op een hoogte van tussen de zeshonderd en tweeduizend meter. Hij moet heel goed verzorgd worden, want als je een Arabica plant verwaarloost of achteloos behandelt, bijvoorbeeld tijdens het vervoer, kan hij het al snel opgeven. Of koffiebonen van mindere kwaliteit produceren. Ook is de Arabica nogal ontvankelijk voor de koffieziekten als koffieroest en schimmels. Omdat de Arabica het goed doet in warme, subtropische gebieden, wordt hij vaak geproduceerd op plantages in Centraal- en Zuid-Amerika.

  • Robusta

De Robusta is een veel steviger en gemakkelijker koffieplant dan de Arabica. Hij groeit het beste op hoogten tussen de tweehonderd en achthonderd meter, zonder al te veel bijzondere zorg. Zo is de Robusta bijvoorbeeld veel beter bestand tegen koffieziekten dan de Arabica en kan ook beter tegen een wat minder zachtzinnige oogstmethode, vervoersomstandigheden etc. Bovendien produceert de Robusta per hectare meer bonen – en ook nog tegen lagere productiekosten dan de Arabica. Omdat de Robusta het goed doet op relatief laagte hoogten en weinig regen nodig heeft, wordt hij vaak geproduceerd in koffieproducerende landen in Centraal- en West Afrika en Zuidoost-Azië.

Bonen en bessen Arabica versus Robusta

  • Arabica

De bessen van de Arabica zijn langwerpig tot rond met twee bonen erin. Soms kunnen dat er drie zijn, maar een vaker voorkomende variant is een koffieboon per bes. De Arabica bonen zijn geel tot groen of blauwgrijs van kleur. Maar naarmate ze rijper worden, ontwikkelen ze een wat paarsachtige kleur. Hoe vaak je de bonen kunt oogsten hangt sterk af van het soort Arabica plant, de bodemgesteldheid en het precieze klimaat waarin ze staan. Dat geldt ook voor de hoeveelheid bonen die je per jaar per kunt oogsten; een Arabica plant produceert tussen een halve tot wel vijfeneenhalve kilo bonen per jaar. Vaak geldt: hoe exclusiever de Arabica soort, hoe minder bonen (en hoe duurder de bonen).

  • Robusta

De bonen van de Robusta zijn ovaal tot rond, vrij klein en hebben een bruingroene kleur. De Robusta produceert veel meer bonen en ook nog met veel minder zorg dan de Arabica.  Maar het duurt wel zo’n tien á elf maanden voordat ze rijp zijn voor het koffie oogsten. Als de bonen nog aan de plant zitten zijn ze makkelijk van de Arabica bonen te onderscheiden: Robusta bonen zijn een net een lichter tintje groen dan de Arabica bonen. Naarmate Robusta bonen meer rijpen worden ze steeds roder van kleur.

Cafeïnegehalte Arabica versus Robusta

  • Arabica bonen bevatten ongeveer 0,8 % tot 1,8% cafeïne.
  • Robusta bonen bevatten ongeveer tot 2,0% tot 2,7 % cafeïne.

In Arabica bonen zit dus ongeveer de helft minder cafeïne dan in Robusta bonen.

Om cafeïnevrije koffie te maken wordt ongeveer 97% van de cafeïne uit de bonen gehaald. Meestal worden daarvoor Robusta bonen gebruikt, omdat daar weliswaar meer cafeïne, maar ook meer smaak in zit. Een ding is zeker: zowel de smaak van koffie met cafeïne, als die van cafeïnevrije koffie, is beter als je goede bonen gebruikt.

Smaak en geur Arabica versus Robusta

  • Arabica

Er zijn veel meer Arabica soorten dan Robusta, daarom heeft Arabica meer varianten in smaak. Die smaak varieert van zacht/zoet tot scherp/pittig.  De geur van ongebrande Arabica bonen wordt soms vergeleken met die van bosbessen. Gebrande Arabica bonen ruiken fruit- of nootachtig en een beetje zoet. Arabica bonen hebben een milde smaak met een zacht aroma.

  • Robusta

De geur van ongebrande Robusta bonen lijkt wat op die van pinda’s, vinden sommige mensen. De smaak van Robusta bonen varieert van neutraal tot krachtig tot zeer krachtig. Hij wordt vaak beschreven als chocoladeachtig, of wat graan- of havermoutachtig. Maar vaak vinden mensen dat Robusta een wat bittere smaak heeft. Daarom is voor de meeste koffiedrinkers Robusta niet zo lekker om puur te drinken. Van Robusta moet je leren houden, zeggen koffiekenners.

De smaak van de koffie hangt natuurlijk grotendeels af van de kwaliteit van de Arabica of Robusta bonen die je gebruikt. Arabica bonen mogen dan verfijnder zijn, je kunt beter een goede Robusta dan een mindere soort Arabica drinken. Er is zeker Robusta van hoge kwaliteit op de markt te vinden, bijvoorbeeld op sommige Vietnamese plantages, maar een goede Robusta is zeldzamer dan een mooie Arabica. Oploskoffie is vaak van Robusta bonen gemaakt. Maar de beste Robusta wordt vaak als espresso gebruikt of in een melange met Arabica, om een kopje koffie met een unieke smaak te creëren.

Prijs Arabica versus Robusta

Vraag en aanbod hebben in de loop van de tijd de relatieve waarde van Arabica versus Robusta bonen bepaald. Over het algemeen kun je zeggen dat de beste koffie uit Arabica varianten bestaat. Ook zijn de melanges van de hoogste kwaliteit samengesteld met pure Arabica soorten. Maar de Arabica plant is gevoeliger en ook nog eens minder productief dan de Robusta.

De Robusta koffie heeft een minder gepolijste smaak dan de Arabica en een hoger cafeïnegehalte. Robusta kan op lagere hoogten geteeld worden, in een warmer klimaat en met minder vocht. Ofwel: het is eenvoudiger en goedkoper om Robusta koffieplanten te verbouwen. Om al deze redenen worden Arabica bonen meestal tegen een hogere prijs verkocht dan Robusta bonen. Al heb je natuurlijk ook hele slechte Arabica en uitstekende Robusta.